ΟΙ ΦΙΛΟΙ ΤΟΥ ΜΠΛΟΚ

Παρασκευή, 26 Ιουλίου 2013

Στα αλπικά λιβάδια του Βόρα (Καϊμακτσαλάν)





Η Πινγκουϊκούλα η βαλκανική (Pinguicula balcanica) είναι «εντομοφάγο» φυτό. Τα πρασινοκίτρινα σαρκώδη φύλλα της σκεπάζονται από μια κολλώδη ουσία που προσελκύει και αιχμαλωτίζει τα έντομα, τα οποία σταδιακά απορροφώνται από το φυτό. Τα άνθη είναι μεγάλα σε σχέση με το μέγεθος του φυτού, έχουν αποχρώσεις ροζ - βιολετί και παρουσιάζουν μεγάλη διακοσμητική αξία, γι’ αυτό και καλλιεργούνται σε αρκετά φυτώρια. Η Πινγκουϊκούλα φυτρώνει σε υψόμετρα πάνω από 1.700 μέτρα και προτιμά υγρά, όξινα και τυρφώδη εδάφη. Είναι ενδημικό φυτό της νότιας Βαλκανικής. Στην Ελλάδα το νοτιότερο σημείο εξάπλωσής της είναι τα Βαρδούσια στη Ρούμελη. Το ιδανικό περιβάλλον γι’ αυτό το εντομοφάγο φυτό βρίσκεται στους τυρφώνες και την αλπική ζώνη του όρους Βόρας, όπου το βρίσκουμε εύκολα σε ικανοποιητικούς αριθμούς.

Ο Βόρας είναι το τρίτο ψηλότερο βουνό της Ελλάδας. Βρίσκεται στα σύνορα με τη FYROM. Η ψηλότερη κορφή του, το Καϊμακτσαλάν (2524 μ.), υπήρξε στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο πεδίο σκληρών μαζών ανάμεσα στους Σέρβους και τους Βούλγαρους. Την κατάκτησαν τελικά οι Σέρβοι, θυσιάζοντας όμως χιλιάδες νεκρούς. Στην κορφή βρίσκεται σήμερα ένα μνημείο των Σέρβων πεσόντων.


Ο Βόρας είναι βουνό με ομαλό ανάγλυφο. Η πρόσβαση σ’ αυτό είναι εύκολη μέχρι την αλπική ζώνη και την κορφή του από τον ασφαλτοστρωμένο δρόμο που οδηγεί στο χιονοδρομικό κέντρο. Καλύπτεται από μεγάλα δάση οξιάς, δρυός και δασικής πεύκης. Με τα γειτονικά του όρη Τζένα και Πίνοβο αποτελεί ένα ορεινό συγκρότημα με πολύ ενδιαφέρουσα χλωρίδα. Το βουνό είναι γνωστό και με το όνομα της κορφής του Καϊμακτσαλάν (κατάλοιπο της τουρκοκρατίας) που σημαίνει βουνό δασωμένο τόσο πυκνά όσο πυκνό είναι και το καϊμάκι. Η χλωρίδα του περιλαμβάνει πολλά βορειοευρωπαϊκά και βαλκανικά φυτά, που είτε είναι πολύ σπάνια είτε δεν υπάρχουν στην κεντρική και νότια Ελλάδα.


Εκτός από την «εντομοφάγα» Πινγκουϊκούλα, ένα άλλο ενδημικό βαλκανικό του Βόρα είναι η Ραμόντα της Ναταλίας (Ramonda nathaliae) που οι πλησιέστεροι συγγενείς της βρίσκονται στην τροπική ζώνη. Ανάγεται στην εποχή που στα Νότια Βαλκάνια το κλίμα ήταν υγρό και θερμό, σχεδόν τροπικό. Η Ραμόντα διασώθηκε κατά την εποχή των παγετώνων σε υγρές, ζεστές και προστατευμένες βραχώδεις θέσεις, όπου τη βρίσκουμε και σήμερα στο Βόρα και στα γειτονικά του βουνά.


Η άνοιξη έρχεται αργά στην αλπική ζώνη του Βόρα και συνεχίζεται μέχρι αργά το καλοκαίρι. Τα καταπράσινα λιβάδια του διακόπτονται από τις χιονούρες που αργολιώνουν και τα ποταμάκια που τα διατρέχουν. Από τον Ιούνιο είναι κατάφορτα με πολύχρωμα αγριολούλουδα. Δίπλα στις χιονούρες ανθίζουν ομαδικά οι γαλάζιοι Κρόκοι του Βελουχιού (Crocus veluchensis) και οι Σκίλλες οι δίφυλλες (Scilla bifolia). Τα χιόνια που λιώνουν σχηματίζουν ρέματα συνεχούς ροής όλο το καλοκαίρι. Στις όχθες τους ανθίζουν μαζικά η κίτρινη Κάλθα η ελώδης (Caltha palustris) και η πορφυροκόκκινη Πεδικουλάρις του Ολύμπου (Pedicularis olympica). Λίγο πιο πέρα ξεπετάγονται μέσα από το υγρό έδαφος οι ενδημικοί της περιοχής Κρόκοι του Πελιστέρ (Crocus pelistericus).


Στις υγρές και καταπράσινες πλαγιές, τις εντομοφάγες Πινγκουϊκούλες συντροφεύουν η ενδημική νεραγκούλα του Βόρα Ranunculus cacuminis, το εντυπωσιακό Γέο το κόκκινο (Geum coccineum) και διάφορες δακτυλόρριζες, που είναι άγριες ορεινές ορχιδέες με πυκνή ταξιανθία και σκληρές κονδυλώδεις ρίζες που μοιάζουν με δάκτυλα. Η Δακτυλόρριζα η καρδιόσχημη (Dactyrhoriza cordigera) και η Δακτυλόρριζα η σαμβυκίστρια (Dactyrhoriza sambucina) ανθίζουν ομαδικά και σε πολλές θέσεις σχηματίζουν πολύχρωμα χαλιά.


Καθώς απομακρυνόμαστε από τα ποταμάκια και τις υγρές περιοχές, αρχίζουν να εμφανίζονται άλλα αγριολούλουδα, όπως η τοπική ενδημική Βιόλα του Βολιώτη (Viola voliotisii), η κίτρινη Βιόλα η εξαίρετη (Viola eximia), η γαλάζια Βιόλα του Ντέρφλερ (Viola doerfleri) και η Βιόλα η φυλλώδης (Viola frondosa).


Η περιήγηση στα αλπικά λιβάδια του Βόρα αποτελεί ξεχωριστή χαρά για τους φωτογράφους της φύσης. Και συνεχίζεται με αγριογαρύφαλλα, όπως ο Δίανθος ο μυρτοειδής (Dianthus myrtinervius), ο Δίανθος ο χλοάζων (Dianthus caespitosus) με την πληθωρική ανθοφορία του και ο Δίανθος ο γιγάντιος (Dianthus giganteus). Κοντά τους ανθίζουν το ορεινό θυμάρι Θύμος ο πρώιμος (Thymus praecox), η Βερόνικα του Ορισίνι (Veronica orisiana) και η πανέμορφη ορεινή Σκορτσονέρα η πορφυρή (Scorzonera purpurea).


Σε πιο στεγνά λιβάδια ανθίζουν η υπέροχη Ποτεντίλα η χρυσοκράσπεδη (Potentilla chrysocraspeda) και η Τεφροσερίς η ακεραιόφυλλη (Tephroseris integrifolia) με τις εντυπωσιακές κίτρινες κεφαλές της. Κοντά τους αναπτύσσουν πάνω στο έδαφος τα γαλάζια άνθη τους η Γκλομπουλάρια η καρδιόφυλλη (Globularia cordifolia) και η Ιασιόνη η στρογγυλόφυλλη (Jasione orbiculata). Τις συντροφεύουν η Αχιλλέα η αβροτανοειδής (Αchillea abrotanoides) και το Γεράνι το γκρίζο (Geranium cinereum).


Πιο χαμηλά, εκεί που ξετυλίγονται τα δάση, η βιοποικιλότητα περιορίζεται αλλά κι εδώ υπάρχουν ενδιαφέρουσες παρουσίες, όπως τα μανιτάρια. Το πιο χαρακτηριστικό μανιτάρι  είναι ο Αμανίτης ο μυγοκτόνος (Amanita muscaria), που στους κήπους μας μπορεί να έχει γίνει διακοσμητικό φωτιστικό αλλά στα δάση του Βόρα είναι αληθινό. Στις παρυφές των ορεινών δασών ανθίζουν Κενταύριες όπως η θριαμβική (Centaurea triumfetti), Σιληνές όπως η σκουροκόκκινη (Silene atropurpurea), καμπανούλες, βιόλες, στάχυες, νεραγκούλες, αγριοτριανταφυλλιές.


Η πιο καλή εποχή για να γνωρίσουμε, να φωτογραφίσουμε και να απολαύσουμε τα αλπικά λιβάδια και την ξεχωριστή χλωρίδα του Βόρα είναι το καλοκαίρι.







Δεν υπάρχουν σχόλια: